Góra KalwariaGóra Kalwaria

Położona w cieniu potężnego Czerska wioska Góra długo czekała na swoją historyczną chwilę. Pierwsze wzmianki o Górze Kalwarii pochodzą z XII wieku, ale dopiero osiedlenie się tutaj biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego w XVII wieku dało początek rozwojowi tego niezwykłego miasteczka.

Biskup był energicznym człowiekiem pełnym barokowej fantazji, począł z rozmachem realizować swoje pomysły. Dzięki dogodnemu położeniu na wysokiej skarpie wiślanej tuż przy starej przeprawie przez rzekę, a w dodatku blisko Warszawy, Góra miała w zamyśle biskupa stać się silnym ośrodkiem kultu religijnego. Sprowadzono tu rozmaite zgromadzenia zakonne i śmiało przystąpiono do wytyczania zarysu osady na planie krzyża. Do dziś dwie przecinające się pod kątem prostym ulice Kalwaryjska i Pijarska wyraźnie ilustrują działania biskupa. Wyjątkowość miejsca potwierdził król Michał Korybut Wiśniowiecki, który w 1670 roku nadał osadzie prawa miejskie i nazwę Nowe Jeruzalem.



Podstawą krzyża wytyczającego plan miasta było usypane Wzgórze Kalwaryjskie, na którym wybudowano kościół pw. Świętego Krzyża. Obecnie jest to teren cmentarza miejskiego. Inną nieistniejącą już budowlą był klasztor i kościół Dominikanów obserwantów stojący w miejscu gdzie obecnie znajdują się jednostka wojskowa.. Mające religijno-odpustowy charakter miasto szczyciło się uroczystymi procesjami, które organizowały prawie wszystkie kościoły. Jednakże niedługo trwała sława Nowej Jerozolimy, bo jej dzieje ściśle splatały się z dziejami Rzeczpospolitej. Od końca XVIII wieku znamy to miasto pod nazwą Góra Kalwaria. 


Już sam wjazd do miasta od strony Wisły jest swoistą atrakcją. Góra Kalwaria jest położona na bardzo wysokiej skarpie, skąd rozpościera się przepiękna panorama na okolicę. Wisła płynęła niegdyś znacznie bliżej, a po zmianie koryta pozostawiła żyzne gleby. Trochę dalej na południe można dostrzec wieżyce zamku w Czersku. Liczne sady a ponoć kiedyś winnice, wprowadziła w te strony królowa Bona, która była przez pewien czas właścicielką Czerska. Góra Kalwaria mimo upływu czasu zachowała w dużej mierze swój barokowo-klasycystyczny charakter i jest jednym z najciekawszych miast mazowieckich.


Jadąc ulicą Kalwaryjską, która jest pionowym ramieniem krzyża stanowiącego podstawę planu, spotykamy na przecięciu z ulicą Pijarską, która jest poziomym ramieniem krzyża ciekawą barokową figurę Chrystusa stojącą za prezbiterium barokowego kościoła pw. Podwyższonego Krzyża Świętego. Ufundował ją biskup Wierzbowski a jego szczątki spoczywają w podziemiach świątyni. Do niedawna można było w niej obejrzeć bardzo ciekawą średniowieczną piętę ozdobioną naturalnymi włosami, która była darem Eleonory, żony Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

Naprzeciwko kościoła stoi klasycystyczny ratusz projektu Bonifacego Witkowskiego i ciekawe przylegające do ratusza, XIX wieczne jatki. Plac zamyka barokowy kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Kościół kiedyś należał do bernardynów a obecnie do ks. Marianów. W podziemiach tego kościoła pochowany został fundator wielki magnat i właściciel okolicznych ziem Franciszek Bieliński wraz z żoną Dorotą. Barokowe wnętrze kryje w sobie cudowny obraz Matki Boskiej Górskiej i sanktuarium z relikwiami św. Waleriana patrona ziemi czerskiej.


Przy placu kościelnym wznosi się barokowy pałac biskupi oraz wiele interesujących kamieniczek. Ulicę Pijarską od północy zamyka inny ciekawy zabytek klasztor i kościół popijarski, w którym obecnie znajduję się ośrodek pomocy społecznej. W ośrodku tym zmarł popularny aktor Adolf Dymsza w 1975 roku. Innym jeszcze zabytkiem jest kościół pw. Opatrzności Bożej, który znajduję się dość daleko od centrum Góry Kalwarii w pobliżu drogi do Grójca. Kościół został ufundowany przez biskupa Wierzbowskiego. W kościele znajduję się posąg Stanisława Papczyńskiego, założyciela zgromadzenia księży Marianów, spowiednika papieża Innocentego XII i króla Jana III Sobieskiego. Ojciec Papczyński spoczywa w białym sarkofagu wewnątrz świątyni.

Miasto cadyków

W Górze Kalwarii znajdowały się nie tylko kościoły katolickie ale także znajdowały się w mieście świątynia ewangelicka, cerkiew prawosławna i synagoga wraz z najsłynniejszym w Polsce cadykiem. Przewrotna historia spowodowała, że w mieście, w którym Żydom było zakazane zamieszkiwanie w XIX wieku powstał jeden z najważniejszych wyznawców ośrodków chasydów. W roku 1859 w Górze Kalwarii osiedlił się słynny cadyk Icchaak Meir Alter, założyciel całej dynastii cadyków. Ciągnęły do niego całe rzesze Żydów z Polski a do jego wnuka Judy Arie Lejb Altera z całej Europy. Gdy uruchomiono linię kolejki wąskotorowej z Warszawy do Góry Kalwarii, jednym z jej udziałowców był właśnie miejscowy cadyk.


Przed drugą wojną światową dwór tutejszego cadyka był najsilniejszym ośrodkiem nie tylko chasydyzmu, ale w ogóle religii żydowskiej w całej Polsce. Mieszkał i działał tu wtedy sławny cadyk Abraham Mordechaj Alter, który był posłem na Sejm i senatorem, a jednocześnie założycielem konserwatywnej partii Agudat Israel. Na początku okupacji udało się mu wyjechać do Jerozolimy, gdzie zmarł w 1948 roku.


Gdy pójdziemy ulicą Pijarską, zobaczymy jeszcze pozostałości po tym egzotycznym dla nas świecie: w podwórzu pod numerem 10 stoi ceglany dom modlitwy z początku XX wieku, służący obecnie jako dom studiów religijnych rodziny Alterów. Obok mamy dawny dwór cadyka, założyciela dynastii z połowy XIX wieku. Położony nieopodal cmentarza katolickiego kirkut posiada kilka ocalałych nagrobków i wybudowany niedaleko ohel, czyli prosty, murowany budynek, miejsce spoczynku cadyka.
Góra Kalwaria leży przy bardzo ruchliwej drodze tranzytowej Mińsk Mazowiecki – Grójec. Mało kto jednak domyśla się niezwykłej historii tego miasteczka. Ilość zabytków, piękne położenie, bliskość stolicy i możliwość pieszej wycieczki wałem wiślanym do zamku w Czersku czynią ją bardzo atrakcyjnym celem niedzielnego wypadu nie tylko dla warszawiaków.

contentmap_plugin
Toogle Right

Ważne: Strona wykorzystuje pliki cookies. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Cookies". Rozumiem